دوشنبه, 29 دی 1399 05:26
  • عنوان طرح: ارزیابی و ارائه راهکارهای عملیاتی بهره برداری از ظرفیت های اجتماعی استان یزد در راستای مدیریت پایدار منابع آب
  • مجری طرح: شرکت آینده پژوهی سمن یاران یزد
  • کارفرما: شرکت سهامی آب منطقه ای یزد
  • موضوع طرح: آب
  • سال: 1399
  • چکیده طرح:

    آب و چگونگی مصرف آن در سالیان اخیر به یکی از موضوعات اساسی کشور ایران به طور کلی و استان یزد به طور خاص تبدیل شده است. علیرغم تلاش های زیادی که در حوزه های مختلف صورت گرفته است، شواهد نشان می دهد شهروندان و بویژه کشاورزان، مسئله آب را جدی تلقی نمی کنند و همچنان از شیوه های سنتی برای آبیاری مزارع و زمین های زیرکشت استفاده می کنند. 

    یکی از ابزارهای بهینه سازی مصرف آب، استفاده از ظرفیت های اجتماعی است. از این رو پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و ارائه راهکارهای عملیاتی بهره برداری از ظرفیت های اجتماعی استان یزد در راستای مدیریت پایدار منابع آب انجام شده است. 

    پژوهش حاضر از نوع آمیخته اکتشافی است که در مرحله اول به صورت کیفی به روش تحلیل مضمون با تعدادی از مطلعین کلیدی حوزه آب و کشاورزان با تجربه، مصاحبه های نیمه ساختاریافته تا رسیدن به اشباع نظری به عمل آمد. 

    در اين پژوهش، ١٩ نفر از مطلعين كليدي حوزه آب و ١٣ نفر از كشاورزان با تجربه مشاركت داشته اند. براي نمونه گيري در بخش كيفي اين پژوهش از روش نمونه گيري هدفمند استفاده شد. فرايند تجزيه و تحليل به صورت مستمر و همزمان با جمع آوري داده ها انجام گرفت. ضبط مصاحبه ها با رضايت مشاركت كنندگان انجام شد و قبل از انجام مصاحبه در مورد موضوع، هدف تحقيق، روند كار، رعايت اصول اخلاقي و... به افراد نمونه توضيحاتي داده شد. در مرحله دوم و در بخش كمي، از روش پيمايش استفاده شده است. هدف اين بخش، سنجش ميزان سواد آبي، ميزان رضايت از كيفيت آب، ميزان رضايت از عملكرد شركت آب منطقه اي و نگرش به عملكرد مسئولين در حوزه آب بود. حجم نمونه در بخش كمي، براي شهر يزد ٣٨٤ نفر و براي ساير شهرهاي استان به ازاي هر شهر ٢٤٥ نفر در نظر گرفته شد (در مجموع ٢٥٨٩ نفر). همچنين حجم نمونه براي كشاورزان نيز ٢٥١ نفر تعيين شد.

    شيوه نمونه گيري براي شهروندان به صورت خوشه اي چند مرحله اي بود و براي كشاورزان به صورت تصادفي ساده با استفاده از جدول اعداد تصادفي بود. ابزار جمع آوري داده ها پرسشنامه محقق ساخته بود. پرسشنامه بر اساس پيشينه تحقيق و مصاحبه هاي انجام شده با مطلعين كليدي و كشاورزان باتجربه و همچنين اخذ نظرات كارشناسان شركت آب منطقه اي استان يزد طراحي شد.

    يافته ها نشان داد در مجموع، سواد آبي شهروندان در حد متوسط است. ميانگين رضايت از كيفيت آب، نسبتاً بالا بود. در بين متغيرهاي مورد مطالعه، از نظر شهروندان، بالاترين ميانگين در شهرهاي مختلف مربوط به متغير رضايت از كيفيت آب مي باشد و پايين ترين ميانگين مربوط به متغير نگرش به عملكرد مسئولين در حوزه آب است. وضعيت هر سه متغير سواد آبي، رضايت از عملكرد شركت آب منطقه اي و نگرش كشاورزان به عملكرد مسئولين در سطح متوسط و حتي پايين تر است. در مورد ظرفيتهاي اجتماعي نيز، استفاده از پتانسيل روحانيون و ائمه جمعه و جماعت، كشاورزان با تجربه، استفاده از ظرفيت آموزش و پرورش و بويژه معلمان تربيتي و معلمان خوشنام، بهره گيري از ظرفيت هنرمندان (تهيه نمايش و تئاتر و ...) و ورزشكاران، اعضاي شوراهاي اسلامي و روستايي و دهياريها و معتمدين محلي در اولويت بهره برداري است.

آدرس: شهر میراث جهانی یزد، بلوار دانشجو، سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان یزد، مرکز آموزش و پژوهش های توسعه و آینده نگری سازمان.
تلفن: 4-36241151 (035) داخلی 310 و 255
نشانی رایانامه برای ارسال نقطه نظرات، نیازهای پژوهشی و پژوهش های خاتمه یافته به سازمان: yazdresearch@mporg.ir

همه حقوق مادی و معنوی «سامانه پژوهش های توسعه ای استان یزد» متعلق به سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان یزد است. هرگونه بازنشر اطلاعات مندرج در این پایگاه با ذکر ماخذ بلامانع است.