شهرستان خاتم در جنوب استان یزد، در وسعت 8200 کیلومتر مربع و حدود 35.000 نفر جمعیت با مرکز شهر هرات به فاصله 240 کیلومتری یزد واقع شده است. این شهرستان دارای چهار دهستان و هم‌مرز با استان‌های فارس و کرمان است. عمده فعالیت‌ها، کشاورزی است و فرهنگ مردم آن ترکیبی از فرهنگ و گویش استان‌های کرمان، فارس و در مرحله بعد یزد است.

عمده‌ترین مزیت‌های نسبی شهرستان به نسبت استان یزد، داشتن منابع آبی مناسب و محیط زیست سالم و نسبتاً بکر و متنوع است. در حال حاضر این شهرستان، جزء شهرستان‌های محروم قلمداد می‌شود. صنعت جدی و مهمی در شهرستان وجود ندارد و اگر چه مردم آن فعالند و طبق آمار سطح بی‌کاری خیلی بالا نیست اما سطح درآمدها و حاشیه سود اندک است. شهرستان در موقعیت جغرافیایی- ارتباطی مناسبی قرار گرفته است اما تاکنون از آن بهره‌برداری مناسب نشده، به گونه‌ای که شهرستان و مرکز آن تا همین اواخر در نوعی بن‌بست جاده‌ای قرار گرفته بود.

سطح آب‌های زیرزمینی، دارای افت سالانه از نیم تا یک متر و نیم است. تنوع جمعیتی بالا، اما هم‌بستگی اجتماعی به نسبت پایین است. درصد نخبگان سیاسی، اجتماعی و علمی شهرستان به نسبت جمعیت آن در مقایسه با استان، پایین است. کشاورزی در آن ریشه‌دار است و امروزه پسته و انگور جزء محصولات باغی اصلی شهرستان‌ محسوب می‌شوند. در حال حاضر وضعیت زیرساخت‌ها در شهرستان به نسبت گذشته بسیار بهتر شده، به گونه‌ای که امکان توسعه صنعتی فراهم شده است.

برنامه‌ریزی برای گذار از اقتصاد و زندگی کشاورزی به صنعتی و فراصنعتی، چارچوبِ اصلیِ تدوین برنامه توسعه شهرستان را شکل می‌دهد. این به معنای کنار گذاردن کشاورزی نیست بلکه به معنای وارد شدن به کشاورزیِ مکانیزه، کشت و صنعت، کشاورزیِ مبتنی بر دانش و هوشمند و نیز وارد شدن در سایر عرصه‌های صنعتیِ غیرکشاورزی مانند صنایع بزرگ و خدمات برتر مانند اکوتوریسم مبتنی بر قابلیت‌ها و مزیت‌های نسبی و برتر شهرستان است.

تدوین برنامه استراتژیک برای هر سازمانی از جمله توسعه یک شهرستان، تدوین برنامه تحول است که باید با خلاقیت و هم‌اندیشی یا به دنبال کار و فعالیتی جدید باشیم و یا کارها و برنامه‌های موجود را با روشی نو و جدید انجام دهیم. اگر چه تاکنون تلاش‌های زیادی برای توسعه کشت و صنعت، صنایع تکمیلی و تبدیلی و توسعه خوشه‌های کشاورزی در شهرستان انجام شده و عموماً به سرانجام مطلوب نرسیده است اما با ساختاربندی و مهندسی مجدد همین ساختارهای موجود فعلی- که مبتنی بر رده‌های میانی اجتماعی از بدنه دولتی در شهرستان است- بدون افزودن به بدنه دولت، می‌توان با راهی نو براساس ایجاد شبکه‌های نرم و سپس سخت به اهداف برنامه دست یافت. شروع آن در دفتر طرح و توسعه شهرستان که در درون فرمانداری تشکیل می‌شود، دیده شده است. بنابراین شروع توسعه در شهرستان با نهادسازی و سپس با واگذاری نهادها به مردم با توانمند شدن آن‌ها، مبتنی بر منطق بازار خواهد بود. در توسعه مناطق شهری بیشتر به توسعه برون‌زا با راه‌اندازی چند صنعت بزرگ، سرمایه‌بر، منبع‌محور، ادغام‌یافته، متمرکز و با اشتغال‌زایی بالا توجه شده و در توسعه روستایی بیشتر سیاست توسعه درون‌زا با مأموریت‌محور کردن روستاها و تشکیل شبکه‌های روستایی با حضور سازمان عامل توسعه در تدوین راهبردهای توسعه آن‌ها مد نظر قرار گرفته است. فعالیت‌هایی بینابینی از لحاظ حضور عوامل درونی و بیرونی در توسعه مانند صنایع تبدیلی و تکمیلی، توسعه گردش‌گری به ویژه با ماهیت گردش‌گری طبیعی (اکوتوریسم) و خدمات بین‌راهی و نیز توسعه صنایع دستی نیز مورد توجه قرار گرفته است.

تقویت مراکز شهری در شهرستان و ایجاد تعادل فضایی و تعامل و مبادله بیشتر بین شهر و روستا نیز از راهبردهای کلان دیگر در تدوین این برنامه است. تدوین راهبرد در خصوص مدیریت آب با هدف محوری جلوگیری از افت سطح آب سفره‌های زیرزمینی در شهرستان و از لحاظ فرهنگی اجتماعی توجه به افزایش هم‌بستگی و سرمایه‌های اجتماعی در شهرستان خاتم از مهمترین مسایل مورد توجه در این برنامه بوده است. موضوع بسیار مهم دیگر، توسعه راه‌های ارتباطی شهرستان و بهره‌برداری از موقعیت جغرافیایی- ارتباطی آن است که راهبردها، اقدامات و تعدادی از پروژه‌های پیشنهادی در این زمینه ارایه شده است.

در تمام موارد، نگاه ما به توسعه، توسعه پایدار، مشارکتی، میراثی و با توجه مضاعف به حفظ محیط زیست بوده است. در مجموع می‌توان گفت شهرستان خاتم، سرزمین فرصت‌ها در استان است که با توجه به بکر بودن در صورت تلاش و هم‌بستگی کافی و مدیریت صحیح، می‌تواند به سرعت رشد کند و به توسعه برسد.