با وجود اهمیت سواد سلامت در پیشگیری از سرطان و کیفیت زندگی و ارتقای سلامت جامعه، طرح پژوهشی حاضر به منظور سنجش سواد سلامت افراد بزرگسال (65-18) در جامعه شهرنشین اردکان (شهرهای اردکان، عقدا، احمدآباد)، بررسی ارتباط سواد سلامت با وضعیت اقتصادی، اجتماعی و تحصیلی در جامعه آماری مذکور، همچنین شناسایی افراد مبتلا به سرطان در جامعه مورد مطالعه، شناسایی نیازهای آموزشی جامعه با هدف پیش گیری از ابتلا به سرطان و شناسایی نیازهای مشاوره‌ای خانوارهای درگیر،به منظور ارتقاء کیفیت زندگی این دسته از بیماران و خانواده هایشان انجام شد.

اين مطالعه از نوع پيمايشي مقطعي است كه در مناطق شهری شهرستان اردکان بر روي افراد 18 تا 65 سال و به روش پرسشگري درب منازل انجام شد. نمونه گیری، به شیوه  تصادفی خوشه ای متناسب با حجم بود. جامعه مورد پژوهش، شامل 8 مرکز به تعداد 44696 نفر در رده سنی 65-18 سال  بودند. حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان 382 نفر و با لحاظ نمودن تعداد متغیرهای مورد بررسی در مطالعه و با هدف بالا بردن قدرت مطالعه و پیش بینی صحیح، نمونه ای که بتواند معرف جامعه بوده و بتوان با بررسی نتایج حاصل از آن به نتایج قانع کننده رسید، تعداد 400نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند.

به منظور پاسخ به سوال اصلی پژوهش از پرسشنامه سواد سلامت منتظری و همکاران (1393) استفاده شد. این پرسشنامه شامل 33 گویه و 5 بعد (خواندن، دسترسی، فهم ودرک، ارزیابی سواد سلامت، تصمیم گیری و رفتار سواد سلامت) است. تجزيه و تحليل داده ها به كمك نرم افزار SPSS صورت گرفت. برای آناليز داده ها و بيان شاخص هاي توصيفي (میانگین و انحراف معیار) از آمار توصیفی و براي مقايسه ميانگين ها از آزمون تي و آناليز واريانس يك طرفه و به منظور تعيين ارتباط عوامل دموگرافيك با سطح سواد و سواد سلامتي، از آزمون ضریب همبستگی استفاده شد.

یافته ها نشان داد که میزان سواد سلامت و تمامی ابعاد آن در جامعه مورد بررسی به طور معنی داری از سطح متوسط بیش تر است. همچنین نتایج آزمون تی مستقل نشان داد با توجه به مقدار t(63/0) و سطح معناداری(52/0) که بزرگتر از05/0 است بین میانگین سواد سلامت در بین مردان و زنان تفاوت معنادار وجود ندارد. با توجه به نتایج تحلیل واریانس، مقدارF(795/0) و سطح معناداری (529/0)  معلوم گردید که بین سواد سلامت و وضعیت اقتصادی شرکت کنندگان رابطه وجود ندارد. با توجه به ضریب همبستگی (175/0)  و سطح معناداری (023/0) معلوم گردید که بین سواد سلامت و وضعیت تحصیلی مردان رابطه وجود دارد، همچنین با ضریب همبستگی (47/0) و سطح معناداری (001/0) معلوم گردید بین سواد سلامت و وضعیت تحصیلی زنان رابطه وجود دارد. رابطه بین سواد سلامت و وضعیت تحصیلی بدون تفکیک جنسیت با ضریب همبستگی (407/0) و سطح معناداری(001/0) معلوم گردید که بین سواد سلامت و وضعیت تحصیلی رابطه وجود دارد.

57 نفر(2/14) از افراد شرکت کننده در این پژوهش جزو خانوارهای درگیر سرطان هستند که از این تعداد فقط 19 نفر از خدمات مشاوره ای استفاده می کنند که از میان این 19 نفر، 4 نفر از خدمات آموزشی، 13 نفر از خدمات فردی، 2 نفر از خدمات گروهی استفاده می کنند و تعداد 38 نفر از خانوارهای درگیر سرطان از هیچ گونه خدمات مشاوره ای استفاده نمی کنند. همچنین تعداد 70 نفر(5/17 درصد) نیاز خیلی کم، 64نفر(0/16 درصد) نیاز کم، 120 نفر(0/30درصد) نیاز متوسط، 95نفر(8/23 درصد) نیاز زیاد و 51 نفر(8/12 درصد) نیاز خیلی زیاد به خدمات آموزشی سلامت دارند.