


مساله اصلی این پژوهش، استان یزد و وضعیت آب آن در آینده است. استان یزد به دلیل قرار گرفتن در فلات مرکزي کشور و به خصوص با از راه رسیدن پیامدهاي تغییرات اقلیمی، به طور جدي با بحران آب مواجه است و همین، ضرورت پژوهش حاضر را نشان می دهد. پژوهش نشان داد که در حال حاضر، منابع و مصارف آب استان یزد در بخشهاي مختلف در وضعیتی است که استان، نیازمند منابع آبی برون استانی است و بررسی سوابق ایجاد اختلال در سامانه انتقال آب به استان یزد به خوبی نشان می دهد که وابستگی به منابع برون استانی میتواند عواقب اجتماعی، سیاسی و امنیتی جبران ناپذیري داشته باشد. علاوه بر این، تخلیه و ورود آلایندههاي مختلف ناشی از فعالیتهاي صنعتی، معدنی، کشاورزي، خدماتی و در برخی موارد آلایندههاي طبیعی، چالشهاي زیادي را در کاهش کیفیت آب استان به دنبال داشته است. نتیجه اینکه، استان با چالشهاي زیادي در کمیت و کیفیت آب مواجه است.
با بررسی وضعیت موجود، این پژوهش به بررسی احتمالات آینده پرداخت و از جمله به این سوالات پاسخ گفت که کدام پیشران هاي کلیدي بر آینده مساله آب استان تاثیرگذار هستند؟ و آینده هاي محتملی که پیش روي منابع و مصارف آب استان یزد قرار دارند، کدامند؟ از آنجا که این پژوهش بر آینده پژوهی متمرکز بود، از روشهایی نیز استفاده کرد که در این حوزه مطرح هستند. واقعیت این است که روش هاي مورد استفاده در آینده پژوهی، تنوع بالایی دارند و با توجه به ماهیت هر مسئله تعیین می شوند. با توجه به اینکه مسئله تحقیق حاضر در مورد آینده آب بود، این مسیر انتخاب شد که ابتدا پیشران هایی که به صورت عام بر موضوع آب اثرگذار هستند شناسایی شده و درگام بعدي، آن دسته از پیشرانها که کلیدي بوده و بر آینده آب استان یزد تأثیرگذار هستند استخراج و سپس، این پیشرانها با کسب نظر از خبرگان اولویت بندي شدند.
براي این کار، از روش تحلیل اثرمتقابل و از نرم افزار Micmac استفاده شد. از میان همه پیشران های مطرح، مشخص شد که حکمرانی منابع آب، تغییرات اقلیمی، رویکردهاي توسعه ای نظام و سرمایه گذاری در منابع آب، 4 پیشران اصلی آینده آب استان هستند.
در ادامه کار و پس از شناسایی عدم قطعیتهاي ناظر بر پیشرانهاي اصلیِ شناسایی شده در مرحله قبل، 12 سناریو تدوین شد. این 12 سناریو که مبتنی بر وضعیت مطلوب، میانه و نامطلوب هر کدام از 4 پیشران اصلی آینده آب استان بودند، طیف وسیعی از احتمالات را نشان می دادند و هر کدام می توانستند اثرات مطلوب و نامطلوبی بر جنبه هاي مختلف سیاسی، اقتصادي، اجتماعی، امنیتی، زیست محیطی استان داشته باشند. مرور این اثرات، بار دیگر نشان داد که مساله آب در استان یزد (و در کل کشور) داراي چه تبعاتی در سایر حوزه ها است. این یعنی هر تصوري از آینده استان در حوزه هاي مختلف به مساله آب گره خورده است.